Chẳng có gì ngoài kiên trì

Từng thanh củi đang được ném vào lò, lửa cháy cuồn cuộn, người đàn ông ngồi trầm ngâm bên cạnh cũng đang sôi sục cả ruột gan. Công đoạn phủ men cho đồ gốm chỉ bước này nữa là xong. Nếu thành công, sản phẩm làm ra sẽ được phủ một lớp men trắng sứ đẹp mê hồn.

Nhiều năm về trước, người đàn ông tên Bernard Palissy này được cho xem một cái tách bằng đất tráng men đẹp đến nỗi từ đó về sau, mặc kệ việc ông chẳng biết gì về các loại đất mịn, ông quyết tâm tìm ra thứ men tráng đó. Chúng ám ảnh ông không dứt. Ban đầu ông chỉ có thể suy đoán và nghiền vụn mọi chất mà ông nghĩ có thể tạo ra men. Đập, nghiền, nung, thử loại chất tráng men mới… lại đập, nghiền, nung… Ròng rã mười mấy năm trời không một tia hy vọng.

Cách đây gần 8 năm, ông từng vui mừng khôn xiết khi mở nắp lò ra, trong số 300 mảnh gốm thử nghiệm có duy nhất 1 mẩu trở nên trắng và bóng loáng. Giây phút đó ông ngỡ rằng mình đã chạm tới thành công.

Giây phút đó ông ngỡ rằng đã tới lúc những khổ cực nhường đường cho niềm vui chiến thắng.

Thomas Carlyle cũng đang vui. Ông vừa hoàn thành bản thảo tập 1 của bộ sách The French Revolution (Cách mạng Pháp) gồm 3 tập. Ông phấn khởi giao bản thảo duy nhất của mình cho người bạn thân John Stuart Mill đọc trước và góp ý.

Sau rất nhiều lần thất bại với việc viết tiểu thuyết, tiểu luận, Carlyle dồn tất cả nỗ lực cho tác phẩm này. Một bản thảo nguyên gốc với nhiều dữ kiện, ý tưởng và lối hành văn phức tạp xứng đáng được lồng vào tủ kính. Nhưng rủi thay, tập giấy với nhiều nét gạch xóa và sờn cũ này đã lọt vào tầm mắt của bà giúp việc nhà John Stuart Mill. Một cách vô tư, bà nghĩ rằng đó chỉ là mớ giấy thải loại. Và thật đúng lúc, bà đang cần giấy để đốt lò.

Lửa lại bùng lên.

Khi nghe tin bản thảo tâm huyết của mình vô tình bị thiêu trụi, cảm xúc của Carlyle lúc đó, đúng vậy, giống y như những gì bạn đang tưởng tượng. Đang hân hoan vì đinh ninh đã hoàn tất công việc, ông bị quật một cú như trời giáng. Không còn bản nháp nào khác, ông buộc phải đào bới từ trí nhớ những dữ kiện, ý tưởng, cách diễn đạt vốn đã bị xếp lại từ lâu.

Người thợ gốm Palissy cũng vậy, ngỡ đã nắm trong tay bí quyết, nhưng mảnh gốm ngẫu nhiên có lớp men đẹp đẽ đó lại là con dốc dẫn ông vào một chuỗi những thử nghiệm thất bại tệ hại hơn. Công thức tráng men vẫn chưa được hoàn thiện cho những mẻ gốm sau. Tiền hết, nợ nần chồng chất, gia đình xa lánh. Trong mắt người khác, những gì ông đang làm rõ ràng là vô nghĩa và nỗ lực của ông không gì khác ngoài cố chấp điên rồ. Mặc kệ, giờ đây ông đã sẵn sàng cho một thử nghiệm nữa – thử nghiệm cuối cùng và tuyệt vọng nhất trong tất cả.

Lửa phải bùng lên.

Palissy đang nóng hết cả ruột gan. Chất đốt đang cạn dần mà men trong lò vẫn chưa chảy. Không thể để thí nghiệm này thất bại một lần nữa. Ông cần gỗ hoặc bất cứ cái quái gì có thể cháy được. Đúng rồi, hàng rào, ông lao ra ngoài nhổ những cây cọc khẳng khiu ném vào lò lửa. Không đủ. Giữ nhiệt độ thêm 10 phút nữa có thể thành công. Ông lao vào nhà dỡ toang kệ gỗ, bàn ghế, đập gãy và ném chúng vào lò. Sau đợt tăng nhiệt cuối cùng đó, rốt cuộc men cũng chảy, rốt cuộc những cái lọ cũng được phủ một lớp men trắng bóng hoàn mỹ, sau gần 20 năm thử nghiệm.

Trước ngọn lửa, người thợ gốm Palissy hoảng loạn nhưng không mất trí. Ông chỉ đang kiên trì.

Thomas Carlyle cũng vậy. Đối mặt với đám tro tàn của tập bản thảo đầu tiên, ông miêu tả mình như thể là người đang bơi mà không có nước. Việc biên soạn cuốn sách lần đầu là một niềm vui, việc viết lại nó lần thứ hai lại nặng nề như đá tảng. Ông buộc phải viết tập hai và tập ba trước rồi quay lại viết tập một lại từ đầu. Thế mà ông vẫn bền chí hoàn thành bộ sách đầy giá trị để có thể xuất bản vào năm 1837.

Hy vọng rồi lại thất vọng.

Có lúc gần như chạm đến đỉnh núi lại bất ngờ tuột tay rơi xuống vực thẳm.

Chuyện đó ai rồi cũng gặp.

Nhưng họ vẫn bền gan vững chí. Hết lần này đến lần khác.

Dĩ nhiên, có những tình huống từ bỏ là điều tốt nhất. Nhưng trong nhiều trường hợp, nếu chẳng có lý do chính đáng, thì kiên trì & nỗ lực, họ chỉ có thế thôi và để đi đến cuối con đường, có lẽ cũng chẳng cần gì hơn.

“Nếu kiên trì, việc sẽ dễ dàng hơn, không phải vì bản chất của việc đó thay đổi, mà vì năng lực của ta đã được nâng cao.” – Ralph Waldo Emerson

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s